Periodontal hastalıkların tedavisinde hastanın kendi yapacağı plak kontrolünden sonraki basamak; diş ve kök yüzeyi düzleştirmesi ile diş taşlarının, bakteriyel ürünlerin, hastalıklı diş dokusunun uzaklaştırılmasıdır.
Periodontal hastalıkların oluşmasında birçok faktör bulunmaktadır. Hastalığın oluşması ve ilerlemesinde dental plak ve diş taşları büyük etkiye sahiptir. Bu etkenlerin ortadan kaldırılması ağız sağlığının devamı bakımından önem taşımaktadır. Oral hijyenin yetersiz ya da yanlış olması bir çok probleme yol açmakta ve hastalığa zemin hazırlamaktadır.. Kişisel ağız bakımının bireylerde doğru şekilde yapılması ve devam ettirilmesi risk faktörlerini önlemeye yarayan en etkili yöntemdir. Oral hijyen diş fırçaları, diş macunları, ağız gargaraları, diş ipleri ve arayüz fırçaları ile sağlanabilir. Hastanın kendisinin yapacağı plak kontolü dışında hekimin yapacağı diş ve kök yüzeyinden eklentilerin uzaklaştırılıp hastalık etkenini ortadan kaldırma işlemine ingilizce literatürde scaling ve root planing denmektedir.
Başlangıç tedavisi adı verilen bu yöntemde yapılan işlem için tasarlanmış el aletleri, ultrasonik cihazlar vb. aletlerle iltihaplı dokular, taşlar kazınarak veya parçalayarak uzaklaştırılır.
Diş fırçalama mekanik plak kontrolünde hasta tarafından uygulanan en yaygın metottur. Diş fırçalamanın ağız hijyenindeki etkinliği fırçanın yapısına, hastanın hangi aralıklarla fırçalama yaptığına ve ne kadar zamanda yaptığına bağlı olarak farklılık göstermektedir. Önerilen fırça tasarımı diş üzerindeki plağı dokuları irrite etmeden ortadan kaldırması, fırça kıllarının naylondan ve ucunun yuvarlatılmış olması gerekmektedir. Fırçalamanın etkili olmasında önemli olan bir faktör de fırçalama tekniğidir.
Plak uzaklaştırılması ve kontrolünde bir diğer önemli faktör arayüz temizliğinin yapılmasıdır. Fırçanın dişlerin ara yüzeylerine ulaşma ve temizlemede yetersiz kalması bu bölgelerde plak birikimine neden olmaktadır. Bu bölgelerde plağın kaldırılması için hastalara diş ipi, kürdan vb. gereçlerle ilgili bölgelerin temizliğinin yapılması tavsiye edilmelidir . Bu uygulamalar öğretilirken bilgilerin doğru şekilde kavranması önemlidir aksi takdirde yanlış teknik periodontal hastalıklara zemin hazırlayabilir.
Periodontal hastalıkların tedavisinde hastanın kendi yapacağı plak kontrolünden sonraki basamak; diş ve kök yüzeyi düzleştirmesi ile diş taşlarının, bakteriyel ürünlerin, hastalıklı diş dokusunun uzaklaştırılmasıdır.
Diş yüzeyindeki taşların ve plağın uzaklaştırılma işlemine scaling yani diş yüzeyi temizliği denir. Sub ve supragingival olarak yapılmaktadır. Subgingival temizlik kök yüzeyindeki taş ve eklentilerin kazınarak kaldırılmasıdır. Kök yüzeyi temizliği yapılırken aynı zamanda hastalıklı diş dokusu kazınarak yüzeyden uzaklaştırılır. Burda amaç düzgün bir kök yüzeyi elde etmektir ve bu işleme kök yüzeyi düzleştirmesi denir.
Diş yüzey temizliği ve kök yüzey düzleştirme ile diş taşları uzaklaştırıldıktan sonra oluşan, temizlenemeyen lekelerin temizlenmesi gerekmektedir. Diş yüzeyi pürüzsüz ve parlak hale getirilir. Bu işleme polisaj denmektedir. Amaç periodontal hastalıklara neden olan dental plağın yüzeyde birikmesi ve tutunmasını güç hale getirmektedir. Aynı zamanda lekelerin uzaklaştırılması estetik açıdan da önem taşımaktadır. Genellikle lastik frezler ve polisaj patıyla düşük devirde mikromotorlar ile lekeler başarılı bir şekilde uzaklaştırılmaktadır.
